მთვარის ცვალებადობა

კავშირი მთვარის ფაზებსა და თევზჭერას შორის საუკუნეების განმავლობაში დაკვირვების საგანია. ბევრი მეთევზე მიიჩნევს, რომ მთვარის ციკლი პირდაპირ გავლენას ახდენს თევზის აქტივობაზე, კვების რეჟიმსა და მიგრაციაზე. სტატიაში მოცემულია ძირითადი ფაქტორები, თუ როგორ მოქმედებს მთვარის ცვალებადობა წყლის ბინადრებზე: მთვარის მიზიდულობის ძალა იწვევს ზღვისა და ოკეანის დონის ცვალებადობას ანუ მიმოქცევას. ახალი მთვარე და სავსე მთვარე: ამ დროს მიზიდულობა პიკს აღწევს, რაც იწვევს ყველაზე ძლიერ მიმოქცევებს. წყლის მოძრაობა ააქტიურებს საკვები ჯაჭვის ქვედა რგოლებს პლანქტონს, პატარა კიბოსნაირებს, რაც თავის მხრივ თევზების აქტივობის ზრდას განაპირობებს. მართალია, დახურულ წყალსატევებში მიმოქცევა ნაკლებად შესამჩნევია, თუმცა ბიოლოგიური რიტმები მაინც ხშირად ემთხვევა მთვარის ფაზებს. ღამის განმავლობაში მთვარის შუქი მნიშვნელოვნად ცვლის ხილვადობას წყლის ქვეშ.

სავსე მთვარე: ბევრი მტაცებელი თევზი, მაგალითად, ფარგა ან ღლავი ღამით უფრო აქტიურად ნადირობს, რადგან მსხვერპლს უკეთ ხედავს. ამის გამო, მომდევნო დღეს ისინი ხშირად პასიურები არიან, რადგან უკვე დანაყრებულები არიან. ახალი მთვარე: სრული სიბნელე ზღუდავს ვიზუალურ ნადირობას, რაც აიძულებს თევზს უფრო მეტად დაეყრდნოს გვერდითა ხაზს ანუ ვიბრაციას და ყნოსვას. სოლუნარული თეორია (Solunar Theory). ამ თეორიის მიხედვით, თევზის აქტივობის პიკი ემთხვევა პერიოდებს, როდესაც მთვარე იმყოფება პირდაპირ თავზე (ზედა კულმინაცია) ან პირდაპირ დაბლა (ქვედა კულმინაცია). მთავარი პერიოდები გრძელდება დაახლოებით 2 საათი და ითვლება საუკეთესო დრო თევზჭერისთვის. მცირე პერიოდები კი უფრო მოკლე ინტერვალებით მთვარის ამოსვლისა და ჩასვლის დროს.

ახალი მთვარე: ეს პერიოდი მეთევზეებში ერთ-ერთ ყველაზე ხელსაყრელ დროს ითვლება. ვინაიდან ღამე სრულიად ბნელია, თევზები ღამით ვერ ნადირობენ და ენერგიას ზოგავენ. შესაბამისად, მზის ამოსვლისთანავე და მთელი დღის განმავლობაში მათი კვებითი აქტივობა პიკს აღწევს. ამ დროს თევზი ნაკლებად ფრთხილია და უფრო აქტიურად რეაგირებს სატყუარაზე. მზარდი მთვარე: ამ ფაზაში თევზის აქტივობა ზომიერია. წყლის ბინადრები ნელ-ნელა ეჩვევიან ღამის განათების მატებას. თევზჭერა სტაბილურია, თუმცა არა ისეთი ინტენსიური, როგორც ახალი მთვარისას. მტაცებლები იწყებენ უფრო მეტ მოძრაობას და გადაადგილდებიან თავიანთი თავშესაფრებიდან საკვების საძიებლად. სავსე მთვარე: სავსემთვარეობისას სურათი რადიკალურად იცვლება. კაშკაშა შუქის გამო, მტაცებელი თევზები (განსაკუთრებით ისინი, რომლებიც მხედველობით ნადირობენ) მთელი ღამის განმავლობაში ძალიან აქტიურები არიან. ისინი ღამით ნაყრდებიან, რის გამოც დღისით, მზის შუქზე, პასიურდებიან, გადადიან სიღრმეებში ან ჩრდილში და სატყუარას იშვიათად ეკარებიან. კლებადი მთვარე: ამ დროს ღამის განათება იკლებს, რაც თევზის დღის რეჟიმს უბრუნებს. აქტივობა ნელ-ნელა იმატებს, განსაკუთრებით დილის ადრეულ საათებში და შებინდებისას. თევზი კვლავ იწყებს კვების ძირითადი წყაროების დღისით ძებნას, რაც ზრდის წარმატებული თევზჭერის შანსებს.

მიუხედავად იმისა, რომ მთვარე დიდ როლს ასრულებს, ამინდი ატმოსფერული წნევა, წყლის ტემპერატურა და გამჭვირვალობა ხშირად უფრო გადამწყვეტ გავლენას ახდენს თევზის ქცევაზე, ვიდრე ციური სხეულების განლაგება. თქვენი დაკვირვებით, საქართველოს შიდა წყალსატევებში მაგალითად, მდინარეებზე ან ტბებზე რომელი ფაზა უფრო ამართლებს ხოლმე?