რატომ არიან ჭაობის ბინადრები შავი ფერის?!

გინახავთ ოდესმე ერთი და იმავე სახეობის თევზი, რომელიც მდინარეში ღია ოქროსფერია, ხოლო დაჭაობებულ ტბორში თითქმის ნახშირივით შავი? მეთევზეები ამას ხშირად „ტორფის თევზს“ ეძახიან. მაინც რა აიძულებს თევზის ორგანიზმს ფერის შეცვლას? აქ სამი ძირითადი მიზეზი მუშაობს:

1. ჰუმინური მჟავები

ჭაობიან ადგილებში დიდი რაოდენობით გროვდება მცენარეული ნარჩენები, ფოთლები და ტორფი. მათი ლპობისას წყალში გამოიყოფა ჰუმინური მჟავები და ტანინები. ეს ნივთიერებები წყალს მუქ ყავისფერ ფერს აძლევს. მზის შუქი ასეთ წყალში ღრმად ვერ აღწევს. თევზის კანი რეაგირებს გარემოზე და პიგმენტაცია მუქდება, რათა წყლის საერთო ტონალობას შეერწყას.

2. მიმიკრია

ბუნებაში ფერი მხოლოდ სილამაზისთვის არ არსებობს. ეს არის შენიღბვის (მიმიკრიის) მექანიზმი. ჭაობის ფსკერი ჩვეულებრივ დაფარულია მუქი შლამით, დამპალი ფესვებითა და შავი ტორფით. ღია ფერის თევზი ასეთ ფონზე ადვილი შესამჩნევი იქნებოდა მტაცებლებისთვის (მაგ. წავი, ყანჩა, წერი). თევზის ორგანიზმი გამოიმუშავებს მეტ მელანინს (შავ პიგმენტს), რათა ის ზემოდან მომზირალი მტაცებლისთვის ფსკერისგან განუყოფელი გახდეს.

3. ფოტოცეპტორები და ჰორმონები

თევზებს აქვთ უნარი, გარემოს ფერს ვიზუალურად მოერგონ. პროცესი ასე მუშაობს: თევზის თვალი აღიქვამს გარემოს სიბნელესა და სიმუქეს. სიგნალი გადაეცემა ტვინს, რომელიც ააქტიურებს სპეციალურ ჰორმონს (MSH - Melanocyte-Stimulating Hormone). ეს ჰორმონი აიძულებს კანის უჯრედებს (მელანოფორებს), რომ პიგმენტი მთელ ზედაპირზე გაშალონ.

პირობითად თუ შავ კობრს გადავიყვანთ გამჭვირვალე, ქვიშიან წყალსატევში, რამდენიმე კვირაში (ან ზოგჯერ დღეშიც) მისი ფერი საგრძნობლად გაღიავდება. ეს პროცესი შექცევადია!

დასკვნა ასეთია, თევზის შავი ფერი მისი ჯანმრთელობის ან სიბინძურის ნიშანი კი არა, არამედ ბუნების საოცარი ადაპტაციის უნარია. ის გარემოსთან სრულ ჰარმონიაში ცხოვრობს.