ქაშაპი და ქაშაყი — სახელები ჰგავს, თევზები კი სრულიად განსხვავებულები არიან

ქართულ ენაში ზოგჯერ ორი სრულიად განსხვავებული თევზის სახელწოდება იმდენად ჰგავს ერთმანეთს, რომ მათი ერთმანეთში არევა ადვილია. ამის კარგი მაგალითია ქაშაპი და ქაშაყი. სახელების მსგავსების მიუხედავად, ისინი ერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან, როგორც გარეგნობითა და ზომით, ისე ცხოვრების წესით, საარსებო გარემოთი და კვებით.ქაშაპი მტკნარი წყლის თევზია და კობრისებრთა ოჯახს მიეკუთვნება. მისი სხეულის სიგრძე დაახლოებით 80 სმ-ს, ხოლო მასა 8 კგ-ს აღწევს. მას ახასიათებს მოგრძო სხეული, შედარებით სქელი თავი და ფართო, განიერი შუბლი. ზურგი ჩვეულებრივ ვერცხლისფერ-მომწვანო შეფერილობისაა, სხეულს კი მსხვილი ქერცლები ფარავს. ქერცლებს ხშირად შავი წერტილების დამახასიათებელი არშია შემოუყვება. კუდის ფარფლი მუქი ფერისაა, დანარჩენი ფარფლების შეფერილობა კი შეიძლება ვარდისფერიდან მუქ მოწითალო ტონებამდე მერყეობდეს. ქაშაპი ძირითადად მცირე და საშუალო ზომის მდინარეებში ბინადრობს და გვხვდება ამ მდინარეებთან დაკავშირებულ წყალსაცავებშიც. იგი არ მიეკუთვნება განსაკუთრებით მრავალრიცხოვან თევზებს, თუმცა სპორტული თევზჭერისთვის საინტერესო სახეობაა. მისი კვების რაციონი საკმაოდ მრავალფეროვანია. ქაშაპი ჭამს წყალში ჩავარდნილ მწერებს, წყლის მწერების მატლებს, მოლუსკებს, მცირე კიბოსნაირებსა და მცენარეულ საკვებს, მათ შორის წყალმცენარეებს. ასაკისა და ზომის მატებასთან ერთად მისი კვების სტრატეგიაც იცვლება: დაახლოებით 500–700 გრამის წონის ინდივიდები უკვე აქტიურად იწყებენ მცირე ზომის თევზებზე ნადირობას. მიუხედავად ამისა, ქაშაპი მხოლოდ მტაცებელი თევზი არ არის — მის რაციონში მცენარეული საკვებიც შეიძლება მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავოს.

ქაშაყი კი სრულიად სხვა ეკოლოგიური ტიპის თევზია. იგი ზღვის გარემოსთან არის დაკავშირებული და შავი და აზოვის ზღვების აუზის დასავლეთ ნაწილში გვხვდება. ქაშაპისგან განსხვავებით, იგი არ არის მდინარის მტკნარი წყლის თევზი და არც კობრისებრთა ოჯახს მიეკუთვნება. ქაშაყს გვერდებიდან შებრტყელებული, საკმაოდ წაგრძელებული სხეული აქვს. მუცლის კიდე დაკბილულია, ქერცლები კი საშუალო ან შედარებით მსხვილი ზომისაა. თავი შედარებით პატარა და ვიწროა, პირი კი საკმაოდ დიდი, ხოლო ორივე ყბაზე კარგად განვითარებული კბილები აქვს. თვალები პატარაა. სხეულის ზურგის მხარე ჩვეულებრივ მომწვანო-მოლურჯო შეფერილობისაა, გვერდები კი მოვერცხლისფრო-თეთრი. ლაყუჩის ზედა ნაწილზე შეიძლება შეიმჩნეოდეს სუსტად გამოხატული მუქი ლაქა, რომელსაც ზოგჯერ კიდევ რამდენიმე უფრო ღია ლაქა მოსდევს. ქაშაყის დარეგისტრირებული მაქსიმალური სიგრძე 39 სმ-ს აღწევს. იგი არაანადრომური სახეობაა და უპირატესობას ანიჭებს შედარებით ცივ საზღვაო წყალს, დაახლოებით 10–15°C ტემპერატურის ფარგლებში. მისი კვების სტრატეგიაც ქაშაპისგან მკვეთრად განსხვავებულია. ქაშაყი აქტიური მტაცებელია და ძირითადად მცირე ზომის თევზებით იკვებება, მათ შორის ქაფშიებით, ღორჯოებით, ქარსალებითა და პატარა ნემსთევზებით. რაციონში ასევე შედის კრევეტები და სხვა მცირე კიბოსნაირები.

ამრიგად, ქაშაპი და ქაშაყი მხოლოდ სახელით ჰგვანან ერთმანეთს. ქაშაპი დიდი ზომის, მტკნარი წყლის კობრისებრი თევზია, რომელიც მდინარეებსა და მათთან დაკავშირებულ წყალსატევებში ცხოვრობს და ასაკთან ერთად მცირე თევზებზე ნადირობაც შეუძლია. ქაშაყი კი ზღვის გარემოსთან დაკავშირებული, შედარებით მცირე ზომის აქტიური მტაცებელია, რომელიც ცივ წყალს ამჯობინებს და ძირითადად მცირე ზომის თევზებითა და კიბოსნაირებით იკვებება. ერთი სიტყვით, სახელის მსგავსებამ არ მოგატყუოთ: ქაშაპი და ქაშაყი ორი სრულიად განსხვავებული თევზია.